Preschool BloG

       เป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์หลังจากเกิดเหตุการณ์แผ่นดินไหวที่ประเทศเฮติ เป็นโศกนาฏกรรมครั้งเลวร้ายของชาวโลก ซึ่งเกิดขึ้นจากรอยเลื่อนของเปลือกโลก 2 แผ่น มาบดเกยกัน และยังเป็นแผ่นดินไหวที่อยู่ตื้นมาก เพราะอยู่ลึกลงไปประมาณ 10 กิโลเมตร ใต้กรุงปอร์โตแปรงซ์ นครหลวงของเฮติ ความเสียหายจึงรุนแรงมาก
       
       ศูนย์สำรวจธรณีวิทยาสหรัฐอเมริกา รายงานว่าแผ่นดินไหวซึ่งวัดความรุนแรงได้ 7.0 ริกเตอร์ เกิดขึ้นในวันที่ 13 มกราคมที่ผ่านมา เวลา 04.53 น.ตามเวลาประเทศไทย ห่างจากกรุงปอร์โตแปรงซ์ไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ 15 กิโลเมตร และที่ระดับความลึกประมาณ 8.3 กิโลเมตร
       
       แผ่นดินไหวเกิดขึ้นแนวราบ ที่บริเวณชายขอบทางเหนือของแผ่นเปลือกโลกแคริบเบียนซึ่งเกยอยู่กับแผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ ความแรงของการสั่นไหว ประกอบกับเฮติเป็นประเทศยากจน ทำให้จำนวนผู้เสียชีวิตและบาดเจ็บจะมีเป็นจำนวนมาก เนื่องจากอาคารบ้านเรือนสร้างขึ้นไม่แข็งแรง อีกทั้งขาดแคลนอุปกรณ์ช่วยเหลือฉุกเฉิน แม้แต่ทำเนียบประธานาธิบดีก็ถูกทำลายจากแผ่นดินไหว ขณะที่กำลังเขียนต้นฉบับ มีการพบศพแล้ว 70,000 ราย คาดว่าจะมีผู้เสียชีวิตถึงสองแสนราย
       
       ทุกคราที่ดูข่าวชิ้นนี้แล้วสลดหดหู่เหลือเกิน นี่ไม่ใช่ครั้งแรกของภัยพิบัติทางธรรมชาติ เราได้บทเรียนมากมายจากหลายเหตุการณ์ และครั้งนี้ก็เช่นกัน อย่าปล่อยผ่านไป แต่ควรนำมาเป็นบทเรียนในการสอนลูกหลานของเราได้อีกหลายเรื่อง

       ประการแรก สอนเรื่องภัยธรรมชาติไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป ภัยธรรมชาติที่ผู้คนไม่คาดคิดว่าจะเกิดก็เกิดขึ้น อาจจะทบทวนกับลูกถึงเหตุการณ์ในบ้านเราประกอบด้วย เช่น เหตุการณ์สึนามิ ที่เราไม่คาดคิดว่าจะเกิดขึ้นในบ้านเรา แต่ท้ายที่สุดก็เกิดขึ้นจนได้ในปี 2547 ที่ต้องตกตะลึงกับเหตุการณ์คลื่นยักษ์พัดเข้าหาชายฝั่งทะเลอันดามันคร่าชีวิตผู้คนจำนวนมาก และเจ้าคลื่นยักษ์นี้ก็มีสาเหตุมาจากผลของแผ่นดินไหว ผลกระทบของการเกิดแผ่นดินไหวส่วนใหญ่มักเป็นอันตรายจากสิ่งก่อสร้าง อาคารบ้านเรือนทรุดพังทลายลงมา และถ้าหากแผ่นดินไหวนั้นเกิดขึ้นใต้ท้องทะเลก็อาจนำไปสู่การเกิดคลื่นสึนามิได้
       
       ประการที่สอง สอนเรื่องความสัมพันธ์ของธรรมชาติ จะเห็นได้ว่าภัยธรรมชาติเกิดขึ้นทั่วโลกจริงๆ สภาพอากาศแปรปรวน คุณอาจชวนลูกพูดถึงสภาพอากาศของแต่ละประเทศทุกครั้งที่มีโอกาส เริ่มจากเรื่องใกล้ตัวด้วยสภาพอากาศในบ้านเรา ลองถามว่าทำไมปีนี้ฤดูหนาวกลับร้อน และบางวันก็มีฝนตกอีกต่างหาก แล้วให้เขาลองคิดไปถึงเมื่อปีที่แล้วในช่วงเวลาเดียวกันว่าสภาพอากาศเป็นอย่างไร และชวนเขาคิดว่า น่าจะเป็นเพราะอะไร หรืออาจจะชวนคุยเรื่องพายุหิมะที่เกิดขึ้นที่ยุโรป หิมะที่ตกหนักในประเทศจีน และภัยธรรมชาติอีกมากมายที่เกิดขึ้นไปทั่วโลก น่าจะมีสาเหตุจากอะไร นำมาเป็นประเด็นพูดคุยกัน
       ที่สําคัญพ่อแม่ควรพูดนำเข้าสู่ประเด็นด้วยว่า ภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นมนุษย์มีส่วนมากน้อยอย่างไร สภาวะโลกร้อนมีส่วนด้วยหรือไม่ จากนั้นก็สอนให้ลูกช่วยลดภาวะโลกร้อนด้วย รวมถึงการใช้พลังงานธรรมชาติทุกชนิดอย่างรู้คุณค่าและประหยัดทรัพยากร เช่น น้ำ ไฟ เท่าที่จะทำได้ ซึ่งเท่ากับเป็นการสอนให้ลูกเรียนรู้เรื่องทรัพยากรธรรมชาติไปด้วย
       
       ประการที่สาม สอนวิธีการป้องกันตัว และปฏิบัติตัวอย่างไร เมื่อลูกตระหนักถึงภัยธรรมชาติที่คืบคลานเข้ามาใกล้ตัวจริงๆ ก็ควรให้เขาเรียนรู้ว่าไม่ควรตั้งอยู่บนความประมาท สอนลูกว่าทุกสิ่งไม่เที่ยงแท้ ต้องเตรียมพร้อมทุกสถานการณ์
       
       ถ้าเกิดแผ่นดินไหวแล้วอยู่ในอาคารจะรู้สึกได้ว่าโต๊ะสั่นไหว อย่าเพิ่งออกนอกอาคารทันที เพราะอาจจะมีอะไรหล่นลงมาทับเราได้ วิธีที่ดีที่สุดมองหาโต๊ะที่แข็งแรงที่สุดแล้วมุดอยู่ใต้โต๊ะตัวนั้นแล้วรอ เพราะแผ่นดินไหวส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นแค่ 30 วินาที พอสงบให้รีบออกจากอาคาร หมายรวมไปถึงการสอนให้ลูกหัดสังเกตและมีทักษะในเรื่องความปลอดภัยด้านอื่นๆ ด้วย เช่น เวลาไปเที่ยวที่ไหน ก็ต้องให้สํารวจที่พัก ให้รู้จักบันไดทางหนีไฟ เวลาพาลูกไปเที่ยวทะเล ก็สอนให้สังเกตสัญญาณต่างๆ ที่ธรรมชาติเตือนเรา เช่น เวลาน้ำทะเลพัดเข้ามาคลื่นสูงและยุบฮวบหายไป ทิ้งหาดให้ยาวเหยียด มีปลาเกยตื้น อย่าวิ่งลงไปดู เพราะแสดงถึงภัยทางทะเล
       
       ทางที่ดีควรเริ่มปลูกฝังตั้งแต่วัยเด็กเล็ก พ่อแม่ควรมีบทบาทในการสอนให้เด็กๆ เรียนรู้เกี่ยวกับการป้องกันตัวและการปฏิบัติตัวเมื่อเกิดภัยธรรมชาติ การสอนก็ต้องสอนแบบสนุกสนาน ยกตัวอย่างให้เด็กๆ ได้ลงมือทำ เช่น วิธีหลบภัยเมื่อเกิดแผ่นดินไหว ก็ให้เด็กๆ วิ่งไปแอบใต้โต๊ะ แต่ถ้าเป็นเด็กโตควรเปิดโอกาสให้ลูกได้แสดงความคิดเห็น หรือสอบถามว่าลูกรู้สึกอย่างไร

       ประการที่สี่ คำนึงถึงวัยและพื้นนิสัยของลูกก่อนพูดคุย จริงอยู่ที่พ่อแม่ควรอธิบายให้เขาเข้าใจถึงผลกระทบว่าอาจจะเกิดอะไรได้บ้าง แต่ก็ต้องหมั่นสังเกตลูก และอธิบายเรื่องราวต่างๆ ให้เหมาะกับวัยของลูก เพราะเด็กบางคนอาจมีพื้นฐานเป็นเด็กขี้กลัว ก็อาจจะตื่นตระหนกเกินไป หรืออาจเกิดอาการซึมเศร้าได้ ฉะนั้น คนเป็นพ่อแม่ต้องรู้จักพื้นอารมณ์ของลูก เข้าใจด้วยว่าลูกของเราเป็นอย่างไร และถ้าจะพูดคุยถึงเรื่องนี้ ก็ต้องคำนึงถึงวัยและพื้นนิสัยของลูก ต้องมีเทคนิคในการพูดคุย พร้อมทั้งแน่ใจด้วยว่า การพูดคุยของคุณจะไม่นำไปสู่พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของลูกในด้านอื่นๆ
       
       ประการที่สุดท้าย สอนเรื่องจิตอาสา ให้ลูกได้เข้าใจว่าผู้คนที่ประสบเหตุมีความยากลำบากขนาดไหน ให้เขาได้มีโอกาสคิดตาม และลองตั้งคำถามว่าถ้าเป็นลูกหรือครอบครัวของเราจะเป็นอย่างไร แล้วเราจะทำอย่างไร รวมถึงสิ่งที่เราพอจะช่วยเขาได้มีอะไรบ้าง ทุกครั้งที่มีภัยธรรมชาติก็จะมีการรับบริจาคสิ่งของและเงินเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบภัย ควรส่งเสริมและปลูกฝังให้ลูกๆ รู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่น โดยการร่วมบริจาคหรือฝึกให้ช่วยเหลือบางด้าน ผ่านประสบการณ์จริง
       
       อย่างไรก็ตาม ประเด็นสำคัญที่ผู้ใหญ่อย่างเราสามารถช่วยลูกหลานของเราให้รู้จักการป้องกันตัวเอง ก็คือการตระหนักในเรื่องการให้ความรู้และข้อมูลที่ถูกต้องอย่างทั่วถึง
       
       องค์กรที่สำคัญมากคือ สื่อต้องทำหน้าที่ให้ความรู้ และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่นอกเหนือจากการรายงานว่าเกิดเหตุการณ์อะไรขึ้น ด้วยการบอกเพิ่มเติมด้วยว่า แล้วถ้าเกิดขึ้น ประชาชนควรทำอย่างไร ขณะเดียวกันก็ควรจะมีการผลิตสื่อสำหรับเด็กง่ายๆ ในรูปแบบการ์ตูนหรือเรื่องราวง่ายๆ เพื่อให้เด็กเข้าใจ อาจจะมีภาพประกอบถึงวิธีการปฏิบัติตนเมื่อเกิดภัยธรรมชาติแต่ละประเภท โดยมีการแจกจ่ายอย่างแพร่หลาย และเด็กๆ สามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายและทั่วถึง และหน่วยงานของภาครัฐต้องเอาด้วยอย่างจริงจัง เพราะภัยธรรมชาติไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป ควรบรรจุเรื่องราวเหล่านี้ลงในหลักสูตรการเรียนการสอน เพื่อให้เด็กเรียนรู้เรื่องปรากฏการณ์ภัยธรรมชาติว่ามีอะไรบ้าง และวิธีการปฏิบัติตัว ว่าควรทำอย่างไร โดยผลิตเนื้อหาให้เหมาะสมกับวัย และสอนให้ปฏิบัติจริงด้วย
       
       ถึงเวลาแล้วจริงๆ ที่ควรจะตระหนักถึงเรื่องภัยธรรมชาติอย่างจริงจัง